Gdy małżonek ogłosi upadłość…

Ogłoszenie upadłości – zarówno osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą (tzw. jednoosobowej działalności gospodarczej) jak również osoby fizycznej, która działalności nie prowadzi (tzw. upadłość konsumencka) rodzi szereg skutków w odniesieniu do majątku wspólnego małżonków. Charakter konsekwencji ogłoszenia upadłości uzależniony jest w tym wypadku od ustroju majątkowego, jaki posiadają małżonkowie.

Ustawowy ustrój majątkowy – tzw. wspólność majątkowa

Zarówno kodeks rodzinny i opiekuńczy, jak i prawo upadłościowe przewidują, że z chwilą ogłoszenia upadłości jednego z małżonków, z mocy prawa, powstaje między nimi rozdzielność majątkowa.

Jeżeli małżonkowie posiadali wspólność majątkową – a taką sytuację rozpatrujemy – cały majątek wspólny małżonków wchodzi do masy upadłości. Oznacza to, że wszystkie ruchomości i nieruchomości, które małżonkowie nabyli w trakcie trwania małżeństwa będą wchodziły w skład masy upadłości – tj. zostaną przeznaczone za zaspokojenie roszczeń wierzycieli upadłego małżonka.

Czy małżonek może żądać wydzielenia jego „części” majątku wspólnego? Nie – podział majątku wspólnego jest zabroniony. Jedynym uprawnieniem małżonka upadłego jest możliwość dochodzenia swojego udziału w majątku wspólnym (wartości tego udziału), poprzez zgłoszenie swojej należności sędziemu komisarzowi.

Zgłoszenie odbywa się na takich samych zasadach, w jakich dokonują to pozostali wierzyciele. Małżonek nie posiada w tym zakresie żadnego uprzywilejowania. W praktyce oznacza to, że małżonek upadłego będzie oczekiwał na należność z tytułu swojego roszczenia na równi z pozostałymi wierzycielami, a także na takich samych zasadach co oni zostanie on zaspokojony.

Warto jednak przypomnieć, że do masy upadłości nie wchodzą przedmioty służące wyłącznie małżonkowi upadłego do prowadzenia działalności gospodarczej lub zawodowej – nawet jeżeli są one objęte majątkową wspólnością małżeńską. Nie dotyczy to jednak przedmiotów majątkowych, które zostały nabyte do majątku wspólnego w ciągu dwóch lat przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości – te przedmioty zostaną przeznaczone na zaspokojenie roszczeń wierzycieli.

W razie umorzenia, zakończenia lub uchylenia postępowania upadłościowego, między małżonkami ponownie powstaje ustawowy ustrój majątkowy – tzw. wspólność majątkowa.

Rozdzielność majątkowa

Posiadanie przez małżonków ustroju rozdzielności majątkowej w chwili ogłaszania upadłości przez jednego z nich nie jest jednoznaczne z wejściem do masy spadkowej wyłącznie udziału upadłego. To, w jaki sposób rozpatrywać będziemy ustrój rozdzielności majątkowej uzależnione jest od czasu, w którym zawarliśmy umowę o rozdzielność majątkową lub zażądaliśmy aby rozdzielność majątkowa została ustanowiona przez sąd.

I tak – ustanowienie rozdzielności majątkowej na podstawie orzeczenia sądu w ciągu roku przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości będzie bezskuteczne w stosunku do masy upadłości. Oznacza to, że majątek wspólny będzie podlegał włączeniu do masy upadłości na tych samych zasadach, jakie przyjmuje się dla tzw. wspólności majątkowej.

Sytuacja te nie będzie miała jednak miejsca, jeżeli pozew o ustanowienie rozdzielności majątkowej został złożony na co najmniej dwa lata przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

Możliwość komentowania jest wyłączona.